ZEVENWOUDEN, een der drie kwartieren, waarin de prov. Friesland, verdeeld is; palende N. W. aan het kw. Westergoo, N. aan het kw. Oostergoo, O. aan de prov. Drenthe, Z. aan Overijssel, Z. W. aan de Zuiderzee.

Dit kwartier bevat slechts een stad. namelijk Slooten, en bestaat niet uit zeven, gelijk de naam schijnt aan te wijzen, maar uit tien grietenijen, met name: Utingeradeel, Aengwirden, Doniawarstal, Haskerland, Schooterland, Lemsterland, Gaasterland, Opsterland, Stellingwerf-Oosteinde en Stellingwerf-Westeinde. Oudtijds werden de Stellingwerven wel bij Friesland, doch afzonderlijk en niet als een gedeelte van de Woudkwartier gerekend, en mogelijk heeft Aengwirden voor dezen een deel eener naburige grietenij uitgemaakt, zoo dat het getal deelen van zeven tot tien vermeerderd zijnde, echter de oude naam in wezen is gebleven.

Men noemt dit kwartier de Wouden, dewijl het meestendeels, vooral naar het Oosten, uit hooge veenen, bosschen en zandgronden bestaat, alhoewel men westwaarts vele lage, veenige gronden, meren en poelen vindt.

De aard der landerijen van dit kwartier is zeer verschillend. Het Noordwestelijk gedeelte is over het algemeen, eenige plaatsen uitgezonderd, vol wateren en zeer laag, zijnde de grond veenachtig, die beste zware baggerturf oplevert; ook is het hier zeer vischrijk. Gaasterland, dat het westelijkste van allen ligt, is vrij hoog, en bestaat meerendeels uit heuvels en hooge zandige maar niet onvruchtbare bouwlanden en bosschen. het overige van het Woud-kwartier is meest hoogveen, met bosschen en heiden, doch ook voorzien met vele vruchtbare velden, die vooral tot het telen van rogge, haver en boekweit dienen. De weilanden zijn hier ook niet kwaad, indien zij maar rijkelijk met mest worden voorzien. Van dag tot dag vermeerdert de vruchtbaarheid van deze hooge veenige landouw: want daar het hoogveen op zich zelf zeer onvruchtbaren grond heeft, waarop niets wil wassen, wordt in tegendeel de benedengrond zeer vruchtbaar bevonden, nadat het hoogveen is afgegraven.

Zevenwouden bevat het geheele arr. Heerenveen, benevens het kant. de Lemmer, van het arr. Sneek; beslaat, volgens het kadaster 128,113 bund. 94 v. r. 75 v. ell., waaronder 122,141 bund. 82 v. ell., belastbaar land; telt 10,266 h., bewoond door 10,909 huisgez., uitmakende eene bevolking van ruim 55,000 zielen, die meest in den landbouw, de hout- en veeteelt en veenderij hun bestaan vinden; ook heeft men er: 4 bierbrouwerijen, 10 branderijen, 5 steen- en pannebakkerijen, 9 kalkovens, 32 looijerijen, 35 timmerwerven, 8 lijnbanen, 3 cichoreifabrijken, 3 tabaksfabrijken, 1 boekdrukkerij, 7 houtzaag-, 2 olie-, 2 mostaard-, en 23 korenmolens.

De aanzienlijke wateren der Zevenwouden liggen meest in het westelijke gedeelte, en wel in de grietenijen: Utingeradeel, Doniawarstal en Lemsterland. Daaronder munten uit de Tjeuke-, Sneeker- en Slooter-meren, van welke het laatste ook meerendeels tot de Wouden behoort. In het noordelijkste gedeelte des kwartiers vindt men de oude rivier de Boorn; verder zuidwaarts zijn de riviertjes: de Kuinder of Tjonger en de Linde, die zich bij Slijkenburg vereenigen, en voorts, onder den naam van de Kuinder alleen, bij het vlek de Kuinre, in Overijssel, in zee storten.

De belangrijkste dijk is: de Leppedijk, die, onder den naam van Oude-Leppedijk, zich van Irnsumerzijl met onderscheidene bogten uitstrekt tot in de hooge Opsterlandster veenen. Deze dijk is van veel belang voor Oostergoo, dewijl hij, door zijne hoogte en de sluizen, die er in liggen, den toevloed van water uit de lage deelen van Westergoo en de Wouden, in Oostergoo belet.

De voornaamste wegen zijn: het gedeelte van den straatweg van Leeuwarden naar de Overijsselsche grenzen, loopende door Heerenveen; het gedeelte van den straatweg naar de Lemmer met eenen puinweg naar de Joure en Oldeboorn. Door meest alle grietenijen loopen twee zandwegen met zijtakken ter verbinding.

Het wapen van Zevenwouden bestaat uit een veld van zilver, met zeven boomen, op een terras, alles van sinopel.